Νάνσυ Ζαμπέτογλου: Η μητρότητα και το δικαίωμα στον λόγο

Ανοίγετε ένα τηλεοπτικό απόσπασμα στο κινητό, ακούτε μια προσωπική εξομολόγηση και ετοιμάζεστε να γράψετε σχόλιο. Πριν πατήσετε δημοσίευση, αξίζει μια παύση: σχολιάζετε αυτό που ειπώθηκε ή αποφασίζετε τι θα έπρεπε να αισθάνεται ο άνθρωπος που μιλά; Η Νάνσυ Ζαμπέτογλου έθεσε ακριβώς το ζήτημα της ελεύθερης έκφρασης, σχολιάζοντας τη συνέντευξη της Εριέττας Μαυρουδή.

Το άρθρο δεν υπόσχεται να εξηγήσει την προσωπικότητα καμίας γυναίκας, να αξιολογήσει οικογενειακές σχέσεις ή να δώσει έναν κανόνα για τη μητρότητα. Παρουσιάζει τις δημόσιες τοποθετήσεις και προτείνει έναν πιο προσεκτικό τρόπο να τις συζητάτε. Δεν αποτελεί ψυχολογική εκτίμηση ούτε οδηγό για προσωπικές αποφάσεις.

Ποια ήταν η αφορμή της συζήτησης

Όπως ανέφερε η Εριέττα Μαυρουδή στη συνέντευξή της στη Ρέα Βιτάλη, στην «Κεραία», η δική της εμπειρία δεν ταυτίζεται με το συναίσθημα που περιγράφει η συμβατική εικόνα της μητρότητας. Σύμφωνα με την ίδια, δεν αισθάνεται ντροπή όταν μιλά γι’ αυτό και θεωρεί σημαντικό να μπορούν να εκφράζονται και άλλες γυναίκες με αντίστοιχο βίωμα.

Η Μαυρουδή διευκρίνισε επίσης, κατά τη δική της περιγραφή, ότι υπήρξε παρούσα με τον προσωπικό της τρόπο. Μέχρι εκεί φτάνει ό,τι μπορούμε να μεταφέρουμε από την αυτοπεριγραφή της. Δεν χρειάζεται να συμπληρώσουμε τα λόγια της με υποθέσεις για περιστατικά, συναισθήματα άλλων ανθρώπων ή ιδιωτικές συζητήσεις.

Τι υποστήριξε η Νάνσυ Ζαμπέτογλου

Στην τηλεοπτική παρέμβασή της, η Ζαμπέτογλου χαρακτήρισε δύσκολη τη δημόσια έκφραση τέτοιων συναισθημάτων. Κατά την άποψή της, το θέμα παραμένει ταμπού και λίγες γυναίκες επιλέγουν να τοποθετηθούν ανοιχτά. Υποστήριξε ακόμη ότι υπάρχουν γυναίκες που αναλαμβάνουν τον μητρικό ρόλο παρότι δεν τον επιθυμούν, βιώνοντας, όπως εκτίμησε, μεγάλη προσωπική δυσκολία.

Αυτή είναι η θέση της παρουσιάστριας, όχι ένα επιστημονικό συμπέρασμα που τεκμηριώνεται από την τηλεοπτική κουβέντα. Για να διαβάσετε προσεκτικά την παρέμβαση, κρατήστε τη διάκριση ανάμεσα σε μια δημόσια άποψη και σε δεδομένα έρευνας. Η συγκεκριμένη συζήτηση μεταφέρει προσωπικές τοποθετήσεις, όχι μετρήσεις για το πόσες γυναίκες αισθάνονται έτσι.

Το δικαίωμα να μιλάτε για όσα αισθάνεστε

Η Ζαμπέτογλου υπερασπίστηκε, σύμφωνα με όσα είπε, τη δυνατότητα μιας γυναίκας να δηλώνει ότι δεν επιθυμεί τον ρόλο της μητέρας και να εκφράζει δημόσια αυτή τη στάση. Αμφισβήτησε την ανάγκη να αντιμετωπίζεται μια τέτοια δήλωση με επίκριση, όταν, όπως η ίδια έθεσε το ζήτημα, δεν ενοχλεί άλλους.

Σκεφτείτε την παρέμβασή της ως πρόσκληση να ακούσετε πρώτα την πρόταση που διατυπώνεται. Δεν σας ζητείται να υιοθετήσετε την ίδια επιθυμία ούτε να θεωρήσετε κάθε προσωπική εξομολόγηση κατάλληλη για εσάς. Μπορείτε να αναγνωρίσετε το δικαίωμα έκφρασης και ταυτόχρονα να διατηρείτε τη δική σας οπτική για τη ζωή σας.

Η επιφύλαξη του Θανάση Αναγνωστόπουλου

Ο Θανάσης Αναγνωστόπουλος δήλωσε ότι ο ίδιος προτιμά να μην εκθέτει κάθε προσωπικό ζήτημα δημόσια. Παρουσίασε αυτή την επιλογή ως δική του στάση, όχι ως υποχρέωση των υπολοίπων. Στο κλείσιμο της κουβέντας, τόνισε επίσης ότι δεν προτίθεται να αντιμετωπίσει επικριτικά τα λόγια της Μαυρουδή.

Εδώ βρίσκεται μια χρήσιμη διάκριση για τη δική σας συμμετοχή σε ανάλογες συζητήσεις: άλλο το προσωπικό όριο και άλλο η απαίτηση να το ακολουθούν όλοι. Δοκιμάστε να πείτε ότι εσείς θα επιλέγατε μεγαλύτερη ιδιωτικότητα. Αποφύγετε όμως να μετατρέψετε αυτή την προτίμηση σε γενική οδηγία για το τι επιτρέπεται να λέει κάποιος άλλος.

Μην κάνετε την εξομολόγηση γενικό κανόνα

Η Μαυρουδή περιέγραψε, σύμφωνα με τη συνέντευξή της, το δικό της βίωμα. Η Ζαμπέτογλου μίλησε υπέρ της δυνατότητας να ακούγονται τέτοιες εμπειρίες. Καμία από αυτές τις τοποθετήσεις δεν χρειάζεται να χρησιμοποιηθεί από εσάς ως μέτρο αξιολόγησης όλων των γυναικών ή όλων των μητέρων.

Αν συζητήσετε το απόσπασμα, μείνετε στο συγκεκριμένο περιεχόμενο. Μην αποδώσετε σε μια ολόκληρη ομάδα όσα είπε ένα πρόσωπο για τον εαυτό του. Αποφύγετε επίσης τις αντίστροφες συγκρίσεις, όπως να παρουσιάσετε τη δική σας διαφορετική εμπειρία ως απόδειξη ότι η εξομολόγηση κάποιου άλλου είναι λανθασμένη. Προτιμήστε να περιγράψετε τη δική σας θέση ως δική σας.

Πώς να συνεχίσετε την κουβέντα με σεβασμό

Αν το θέμα προκύψει στην παρέα, δοκιμάστε πρώτα να συνοψίσετε όσα ακούσατε, αντί να βγάλετε συμπέρασμα για τον χαρακτήρα του προσώπου. Πείτε, για παράδειγμα, ότι η παρουσιάστρια υπερασπίστηκε την ελεύθερη έκφραση. Μην προσθέτετε κίνητρα που κανείς δεν έχει δηλώσει.

Δώστε την ίδια προσοχή και στις λέξεις που απευθύνετε στον συνομιλητή σας. Για ένα διαφορετικό θέμα επικοινωνίας, μπορείτε να διαβάσετε το άρθρο για τις δύο λέξεις που προτείνεται να αποφεύγετε όταν μιλάτε σε νευρικούς ανθρώπους. Στη συγκεκριμένη κουβέντα, πάντως, κρατήστε μια απλή πρακτική: σχολιάστε την τοποθέτηση, όχι την υποτιθέμενη ψυχολογία εκείνου που την έκανε.

Μια παύση πριν από το σχόλιο

Πριν δημοσιεύσετε την αντίδρασή σας, ξαναδιαβάστε τη. Αφαιρέστε χαρακτηρισμούς, υποθέσεις και φράσεις που απαιτούν από κάποιον να αισθάνεται διαφορετικά. Αν διαφωνείτε, εξηγήστε με ποιο επιχείρημα διαφωνείτε. Δεν είναι απαραίτητο να εκδώσετε συνολική ετυμηγορία για έναν άνθρωπο προκειμένου να διατυπώσετε αντίρρηση σε μια άποψη.

Ως ξεχωριστό ανάγνωσμα καθημερινής φροντίδας, δείτε και το θέμα για τις καθημερινές συνήθειες και τις αλλαγές που μπορείτε να εξετάσετε. Εδώ, η μικρή αλλαγή που μπορείτε να δοκιμάσετε αφορά τον τρόπο συμμετοχής σας: λιγότερη βιασύνη, μεγαλύτερη ακρίβεια και καμία απαίτηση να αποκαλύψει ο άλλος περισσότερα απ’ όσα επέλεξε.

Τι να κρατήσετε από τις τοποθετήσεις

Η Ζαμπέτογλου έδωσε έμφαση, όπως υποστήριξε στην παρέμβασή της, στην ελευθερία μιας γυναίκας να μιλά για την επιθυμία της γύρω από τη μητρότητα. Ο Αναγνωστόπουλος περιέγραψε τη δική του προτίμηση για περισσότερη ιδιωτικότητα και απέφυγε την επικριτική αποτίμηση της εξομολόγησης.

Μπορείτε να σταθείτε σε αυτή τη διαφορά προσέγγισης, αντί να αναζητήσετε έναν νικητή. Όταν ακούτε μια εμπειρία που δεν μοιάζει με τη δική σας, αφήστε την πρώτα να παραμείνει αυτό που είναι: η δημόσια αφήγηση ενός συγκεκριμένου ανθρώπου. Για τη δική σας απάντηση, επιλέξτε ακρίβεια, μέτρο και σεβασμό στα όρια.